Saemiengïelen learoevierhtieh LK20S-skuvline
Sammendrag
Daate kapihtele buakta illeldahkem aktem gihtjemegoerehtimmeste gusnie 123 saemiengïelen lohkehtæjjah mealtan orreme. Libie goerehtamme mah saemien learoevierhtieh jaksemisnie mænngan Learoesoejkesjevierhkie Saemien Maahtoelutnjemem (LK20S) tjirrehtin. Ulmie lij lohkehtæjjaj dååjrehtsh goerehtidh trygkedovveme jïh digitaale learoevierhtiejgujmie, jïh dej raeriestimmieh maa guktie gåarede dejtie bueriedidh. Goerehtimmesne mealtan leah lohkehtæjjah dovne saemien voestes- jïh mubpiengïelesne, jïh aaj lohkehtæjjah gieh jeatjah skuvlefaagine saemiengïelesne ööhpehtieh. Saemien learoevierhtieh utnedh lea joekoen vihkeles juktie learohki reaktam lïerehtæmman saemiengïelesne illedh, jïh gïeleldh mirrestallemem jaaksedh, guktie Saetniesvoete- jïh liktemekommisjovnen juvnehtimmieh rååresjieh. (SFK, 2023).
Våarome lea ahte saemiengïeleldh learoevierhtieh annje fååtesieh. Daate lea vihtiestamme byögkeles reektehtsinie jïh vuarjasjimmine. Illedahkh vuesiehtieh ahte tsiehkie annje lea nåake. Aalkoelïerehtimmesne 37 prosenth lohkehtæjjah jiehtieh ahte utnieh sjïehteles trygkedovveme learoevierhtieh mah leah evtiedovveme LK20S mietie. Mubpie dåehkie lohkehtæjjah jïjtsh vierhtieh evtiedieh juktie fååtestimmiem kompenseradidh, mearan akte njealjehtse lohkehtæjjah annje båarasåbpoe learoegærjah nåhtadieh. Digitaale learoevierhtieh maaje vaenebe: barre 20 prosenth jiehtieh nedtevierhtieh gaavneme mah leah LK20S mietie evtiedovveme, mearan 80 prosenth jiehtieh eah sih dam nuepiem utnieh. Jeatjah skuvlefaagine dle jienebelåhkoe jeahta dovne trygkedovveme jïh digitaale learoevierhtieh fååtesieh. Joekoen haesteme faagine mah saemiengïelesne ööhpehtieh, jïh saemien mubpiengïeline.
Lohkehtæjjah prioriteradieh orre learoevierhtieh daaletje learoesoejkesji mietie darjodh, åvtelen aamhtese- jïh barkoegærjetjh darjodh. Dah aaj ekonomeles dåarjoem ohtsedieh learoevierhtieevtiedæmman, frijje barkoeåesiem ihke dejnie gïehtelidh, buerebe iktedimmie jïh jïjnjebe aastoem daaroengïeleldh learoevierhtide jarkoestidh, sjïehtedidh. Goerehtimmie vihteste dovne åenehks- jïh guhkiesmieresne råajvarimmieh leah daerpies jis edtja tjirkedh saemien learohkh sjiehteles jïh kvalitatijve hijven learoevierhtieh åadtjoeh.