Plánejeddjiid ja sámi, kvena ja davvinorgalaš guolásteddjiid vuoiggalašvuođaipmárdus riddoavádatplánemis
Summary
Jagi 2021 miessemánus čađaheimmet jearahallaniskkadeami riddoavádatplánejeddjiid ja kommersiála guolásteddjiid vuoiggalašvuođaoainnus báikkálaš guolástusa hálddašeami hárrái Davvi-Norgga riddosuohkaniin. Suohkanlaš riddoavádatplánen váikkuha guolástemiide riddoguovlluin doaimmaid muddema bokte. Báikkálaš guolástusaide leat seammás hástalussan njieddji guolásteaddjelohku, unnit gáddáibuktimat, ráddjejuvvon infrastruktuvra nugo gáddáibuktinbáikkit ja resurssaide ja guovlluide guoskevaš riiddut industriála guolástanfatnasiiguin ja guollebiepmahagaiguin. Guorahalaimet ipmárdusaid juogadan-, prosedyra- ja dohkkehanvuoiggalašvuođas 705 guolásteaddji (sámi, kvena ja davvinorgalaš) ja 41 plánejeaddji gaskkas. Bohtosat čájehit unna erohusažiid guolásteaddjejoavkkuid gaskkas, muhto čielga erohusaid gaskal guolásteddjiid ja plánejeddjiid. Plánejeaddjit árvvoštalle eatnašat ahte riddoavádatgeavaheapmi áimmahuššá vuoigatvuođadeastta, dan botta go ollu guolásteaddjit vásihedje dan nuppe ládje. Ollu guolásteaddjit oaivvildedje ahte mearrádusat unnán dohkkehedje riddoguolástankultuvrra mearkkašumi dahje válde atnui sin máhtu. Sámi guolásteaddjit dieđihedje dávjjibut go earát ahte sámi jearaldagat eai doarvái dohkkehuvvon. Jus muittus atná Duohtavuođa- ja soabadankommišuvnna čilgehusa mearrasámi vuostehágus norgga guolástuspolitihkkii, de eai hirpmahuhte gávdnosat. Nugo kommišuvdna cuige, de jerre dađistaga eanet sápmelaččat lei go negatiiva guolástuspolitihkalaš mannolat čadnon sin čearddalaš gullevašvuhtii. Plánejeaddjit oaivvildedje ahte guolásteddjiin leat buorit vejolašvuođat váikkuhit mearrádusaide, ja ahte proseassain lea ovddasvástádus ja luohttevašvuohta. Ollu guolásteaddjit eai lean ovtta oaivilis, ja árvvoštalle sihke prosedyra- ja juogadanvuoiggalašvuođa vuollegažžan. Máŋga plánejeaddji eai diehtán vissásit váikkuhuvvojedje go báikkálaš guolástusat negatiivvalaččat mearrádusain riddoavádatgeavaheami birra.